Jak prać dzianinę, żeby się nie rozciągnęła?

Sweter po jednym praniu krótszy o dwa centymetry w rękawach albo szerszy o rozmiar w ramionach. Dzianina reaguje na pranie inaczej niż tkanina, bo składa się z oczek, które mogą się przesunąć. Cała reszta wynika już z tego jednego faktu.

Dlaczego dzianina zachowuje się inaczej niż tkanina?

Tkanina ma sztywną siatkę splotu, a dzianina zbudowana jest z połączonych oczek, które pod wpływem wody i ciężaru mogą zmienić położenie, dlatego rozciąga się i kurczy łatwiej. To struktura, nie jakość materiału.

Skutek jest podwójny. Mokra dzianina waży znacznie więcej niż sucha i pod własnym ciężarem wydłuża się, zwłaszcza w miejscach obciążonych: przy ramionach na wieszaku i przy dolnej krawędzi. Jednocześnie zbyt wysoka temperatura powoduje skurcz włókien, przez co sweter maleje. Oba procesy zachodzą w jednym praniu, tylko w różnych częściach ubrania. Dlatego sweter potrafi jednocześnie zwęzić się w tułowiu i wydłużyć w rękawach, co wygląda na sprzeczność, a jest normalną konsekwencją struktury dzianiny.

W jakiej temperaturze prać dzianinę?

Dzianiny pierze się do trzydziestu stopni, przy czym najważniejsze jest, żeby temperatura prania i płukania była taka sama, bo to gwałtowna zmiana powoduje filcowanie. Sama wartość ma mniejsze znaczenie niż jej stałość.

Dwa pierwsze wiersze pokrywają większość szafy. Przy dzianinie damskiej z domieszką wełny zawsze wybieraj program wełniany, nawet jeśli udział wełny jest niewielki.

Wełna zachowuje się przy tym charakterystycznie: w świetle dziennym mokry splot wygląda ciemniej i gęściej niż suchy, a w ruchu wilgotna dzianina rozciąga się pod własnym ciężarem, dlatego nigdy nie podnosi się jej za jeden rękaw.

Jak suszyć, żeby sweter nie stracił kształtu?

Suszenie na płasko to jedyna metoda, która nie zmienia wymiarów, ponieważ eliminuje działanie ciężaru na oczka. Wieszak przy mokrej dzianinie wydłuża ramiona nieodwracalnie.

• Odciśnij, nie wykręcaj. Zawiń sweter w ręcznik i naciśnij, żeby zabrać wodę bez skręcania włókien.
• Rozłóż na płasko. Na suchym ręczniku, nadając kształt dłońmi, zanim zacznie schnąć.
• Z dala od grzejnika i słońca. Gwałtowne wysuszenie usztywnia włókno i odbiera mu sprężystość.
• Odwróć w połowie. Po kilku godzinach przełóż sweter na suchy ręcznik, bo spód schnie wolniej i może zatrzymać zapach wilgoci.

Kolejność ma znaczenie. Nadanie kształtu po wyschnięciu już nic nie zmieni, bo oczka utrwalają się w pozycji, w której schły.

Jak uratować rozciągnięty albo skurczony sweter?

Oba problemy da się częściowo cofnąć, przy czym rozciągnięcie naprawia się ciepłą wodą, a skurcz namoczeniem z odżywką do włosów. Żadna metoda nie przywraca pełnego kroju, ale obie potrafią odzyskać kilka centymetrów, co przy rękawach bywa wystarczające.

• Rozciągnięty. Wypierz w wodzie o dziesięć stopni cieplejszej niż zwykle i wysusz na płasko, delikatnie zsuwając materiał do środka.
• Skurczony. Namocz na dwadzieścia minut w letniej wodzie z łyżką odżywki, potem rozciągnij na płasko i przypnij brzegi.
• Zmechacony. Golarka do swetrów wzdłuż splotu, nigdy w poprzek. Przy swetrach damskich z wełną robi się to raz na sezon, a przy wełnianych swetrach damskich o wyższej gramaturze nawet rzadziej.

Czego unikać przy praniu dzianiny?

Cztery nawyki niszczą swetry szybciej niż wszystko inne razem wzięte.

• Nigdy nie susz dzianiny na wieszaku. Ramiona wypychają się w charakterystyczne rogi, których nie da się rozprasować.
• Unikaj suszarki bębnowej. Skurcz przy wełnie sięga kilku procent i jest nieodwracalny.
• Nigdy nie trzyj plamy na mokro. Tarcie zbija włókna w filc, którego nie da się rozdzielić.
• Unikaj płynów zmiękczających przy wełnie. Osadzają się na łuskach włókna i odbierają mu zdolność regulowania wilgoci.

Osobną kwestią jest częstotliwość. Wełna nie wymaga prania po każdym noszeniu, bo nie zatrzymuje zapachów. Wywietrzenie przez noc wystarcza, a pełne pranie zostaw na moment, gdy pojawi się realna plama. Ta zasada nie dotyczy jednak wszystkiego: rzeczy noszone bezpośrednio na ciało, na przykład cienkie golfy pod komplety damskie, wymagają prania częściej, bo chłoną pot mimo wełnianego składu.

Najczęstsze pytania

Jak często prać sweter wełniany?

Co pięć do ośmiu noszeń, znacznie rzadziej niż bawełnę. Między noszeniami wystarczy wywietrzenie w przewiewnym miejscu.

Czy dzianinę można prać w pralce?

Można, na programie wełnianym lub delikatnym, przy wirowaniu do sześciuset obrotów. Warunkiem jest siatka na pranie, która ogranicza tarcie o bęben.

Jak przechowywać swetry poza sezonem?

Złożone, w szczelnym pojemniku, po wypraniu i całkowitym wysuszeniu. Więcej o ochronie przed szkodnikami znajdziesz w tekście o molach ubraniowych.

Czy kardigan pierze się inaczej niż sweter?

Tak samo, ale zapinaj guziki przed praniem, żeby plisa się nie rozciągnęła. Przy kardiganach damskich to najczęstsze miejsce odkształceń.

Wróć do tego swetra krótszego o dwa centymetry. Prawie zawsze da się wskazać ten sam moment: suszenie na wieszaku albo zbyt gorąca woda. Obie rzeczy da się wyeliminować bez kupowania czegokolwiek, a przy kamizelkach damskich i cieńszych dzianinach różnica jest widoczna już po pierwszym sezonie.